Azərbaycanda kənd təsərrüfatı ölkə iqtisadiyyatının əsas sahələrindən biri hesab olunur. Dövlət bu sektorun inkişafı üçün hər il milyonlarla manat vəsait ayırır, müxtəlif proqramlar qəbul edilir, elmi institutların fəaliyyətinə maliyyə dəstəyi göstərilir. Lakin bütün bunların fonunda cəmiyyətdə getdikcə daha çox səslənən bir sual var: aqrar elmin inkişafı üçün ayrılan milyonlar real nəticəyə çevrilirmi?
Bu sual xüsusilə aqrar elmi institutların fəaliyyəti və həmin qurumlara uzun illər rəhbərlik etmiş şəxslərin işi ilə bağlı müzakirələri artırıb. Bu kontekstdə aqrar sahədə tanınmış alimlərdən biri olan **İbrahim Cəfərov**un adı da tez-tez çəkilir.
Aqrar institutlar: kağız üzərində elmi fəaliyyət?
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı ilə bağlı bir sıra elmi-tədqiqat institutları fəaliyyət göstərir. Bu qurumların əsas məqsədi yeni texnologiyalar hazırlamaq, bitki xəstəlikləri və zərərvericilərlə mübarizə üsulları tapmaq, məhsuldarlığı artırmaq və fermerlərə elmi dəstək verməkdir.
Lakin sahə üzrə bəzi mütəxəssislər hesab edir ki, institutların fəaliyyəti çox vaxt kağız üzərində hesabatlarla məhdudlaşır. Onların sözlərinə görə, aparılan tədqiqatların böyük hissəsi fermer təsərrüfatlarında real tətbiq tapmır.
Fermerlər isə başqa bir reallıqdan danışırlar:
məhsuldarlıq aşağıdır
zərərvericilərlə mübarizə çətindir
müasir aqrar texnologiyalar bölgələrə çatmır
Belə olan halda sual yaranır: elmi institutların fəaliyyəti kənd təsərrüfatına niyə real təsir göstərmir?
Dövlət büdcəsi və ayrılan vəsaitlər
Aqrar elmi müəssisələrin maliyyələşməsi əsasən dövlət büdcəsi hesabına həyata keçirilir. Bu isə institutların fəaliyyətinə ayrılan vəsaitlərin səmərəliliyini daha da vacib məsələ halına gətirir.
Ekspertlərin fikrincə, bu sahədə əsas problemlərdən biri hesabatlılığın zəif olmasıdır. İctimaiyyət çox vaxt institutların konkret hansı layihələri həyata keçirdiyi və bu layihələrin kənd təsərrüfatına necə təsir etdiyi barədə geniş məlumat əldə edə bilmir.
Köhnə idarəetmə modeli
Bəzi aqrar mütəxəssislər hesab edir ki, problemin kökündə köhnə idarəetmə yanaşması dayanır. Onların sözlərinə görə, aqrar elmi qurumların bir qismi illərdir eyni idarəçilik sistemi ilə fəaliyyət göstərir və bu model müasir aqrar çağırışlara cavab vermir.
Bu səbəbdən sahədə islahatların aparılması, institutların fəaliyyətinin müasir texnologiyalar və innovasiya prinsiplərinə uyğunlaşdırılması zəruri hesab olunur.
Fermerlərin sualları
Araşdırma zamanı bölgələrdə fəaliyyət göstərən bəzi fermerlər də aqrar elmin praktik nəticələri ilə bağlı narazılıqlarını bildiriblər.
Fermerlərin əsas sualları belədir:
Aqrar institutların hazırladığı yeni texnologiyalar niyə təsərrüfatlara çatmır?
Bitki xəstəlikləri ilə mübarizədə niyə ciddi elmi proqramlar görünmür?
Dövlət vəsaiti ilə aparılan tədqiqatların real nəticələri haradadır?
Şəffaflıq tələbi
Mütəxəssislər hesab edir ki, aqrar elmin inkişafı üçün institutların fəaliyyətində şəffaflıq və ictimai hesabatlılıq gücləndirilməlidir.
Bu, həm ayrılan vəsaitlərin səmərəli istifadə olunmasına nəzarəti artırar, həm də aqrar elmlə real kənd təsərrüfatı istehsalı arasında əlaqəni gücləndirə bilər.
Araşdırma davam edir
Aqrar elmin effektivliyi və dövlət vəsaitlərinin istifadəsi ilə bağlı suallar hələ də açıq qalır. Mövzu ilə bağlı adı çəkilən şəxslərin və müvafiq qurumların mövqeyini də öyrənmək vacibdir.
Telexeber.az olaraq bu istiqamətdə araşdırmalarımızı davam etdirəcəyik.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı ölkə iqtisadiyyatının əsas sahələrindən biri hesab olunur. Dövlət bu sektorun inkişafı üçün hər il milyonlarla manat vəsait ayırır, müxtəlif proqramlar qəbul edilir, elmi institutların fəaliyyətinə maliyyə dəstəyi göstərilir. Lakin bütün bunların fonunda cəmiyyətdə getdikcə daha çox səslənən bir sual var: aqrar elmin inkişafı üçün ayrılan milyonlar real nəticəyə çevrilirmi?
